Quy cách ống thép tròn gồm ba thông số: đường kính ngoài, độ dày thành và chiều dài cây. Hai ống cùng đường kính ngoài vẫn là hai hàng khác nhau nếu độ dày lệch nhau, và khối lượng có thể chênh gần gấp đôi. Bài này giải thích từng thông số, cách quy đổi giữa phi, DN và inch, độ dày theo Sch 40 và Sch 80, rồi cách ghi quy cách trên đơn đặt hàng.
- Đọc quy cách theo thứ tự đường kính ngoài × độ dày × chiều dài.
- Phi, DN và inch là ba tên gọi của cùng một cỡ ống, không phải ba kích thước đo được.
- Ống dân dụng ghi độ dày bằng mm; ống công nghiệp thường ghi theo Sch.
- Luôn ghi thêm tiêu chuẩn và loại bề mặt (đen hay mạ kẽm) vào đơn hàng.
1. Quy cách ống thép tròn gồm những thông số nào?
Một dòng quy cách đầy đủ có ba phần. Ba số này đủ để nhà máy cắt đúng ống và để bạn tính ra khối lượng cả lô. Thiếu một số, báo giá chỉ còn là con số ước chừng.
- Đường kính ngoài (D): đo ở mặt ngoài thành ống, đơn vị mm. Số này quyết định ống lắp vừa phụ kiện nào.
- Độ dày thành (t): đo ở thành ống, đơn vị mm. Cùng một D, thành càng dày thì lòng ống càng hẹp và ống càng nặng.
- Chiều dài cây (L): ống thép tròn thường bán theo cây, tính bằng mét hoặc mm.
- Tiêu chuẩn và bề mặt: ASTM, JIS hay TCVN, ống đen hay mạ kẽm. Hai thông tin này cho biết dung sai và khả năng chịu áp.
Cùng đường kính ngoài mà khác độ dày thì là hai quy cách khác nhau, dù nhìn từ xa hai cây ống giống hệt.
Trong báo giá và bản vẽ, ba số thường nối thành một dòng, ví dụ Φ48,1 × 2,5 × 6000. Ký hiệu Φ là đường kính ngoài tính bằng mm, số thứ hai là độ dày thành tính bằng mm, số cuối là chiều dài cây tính bằng mm.
2. Ống phi, DN và inch: ba cách gọi cùng một cỡ ống?

Người bán gọi «ống phi 60», bản vẽ cơ điện ghi «DN50», bộ phụ kiện nhập khẩu ghi «2 inch». Cả ba chỉ cùng một cỡ ống. Điều khó chịu là không tên nào trong ba tên đó bằng đúng đường kính ngoài đo được bằng thước kẹp.
| Tên gọi thường gặp | Cỡ danh nghĩa DN | Cỡ inch |
|---|---|---|
| Phi 21 | DN15 | 1/2″ |
| Phi 27 | DN20 | 3/4″ |
| Phi 34 | DN25 | 1″ |
| Phi 42 | DN32 | 1 1/4″ |
| Phi 49 | DN40 | 1 1/2″ |
| Phi 60 | DN50 | 2″ |
| Phi 76 | DN65 | 2 1/2″ |
| Phi 90 | DN80 | 3″ |
| Phi 114 | DN100 | 4″ |
Nguồn: cách gọi cỡ ống thép hàn thông dụng, đối chiếu với hệ DN và cỡ inch của ống dẫn; số «phi» là số làm tròn của đường kính ngoài.
Đường kính ngoài thực của từng cỡ còn lệch nhẹ giữa hai hệ. Ống sản xuất trong nước và ống theo bảng kích thước ASME B36.10M khác nhau vài phần mười milimét ở mỗi cỡ. Vì vậy hai loại ống này không nên lẫn trong cùng một mối nối khi chưa đo lại.
Với công thức tính khối lượng ở mục 6, hãy dùng đường kính ngoài thực của cỡ ống chứ không dùng số phi làm tròn; dùng số phi sẽ cho kết quả cao hơn thực tế một chút.
3. Độ dày thành ống: chọn theo mm hay theo Sch?

Ống dân dụng và ống mạ kẽm trong nước ghi thẳng độ dày bằng mm, thường là các nấc mỏng. Ống dẫn công nghiệp, ống đúc và ống nhập khẩu lại ghi theo cấp độ dày Sch (schedule), mà hai cấp hay gặp nhất là Sch 40 và Sch 80.
Sch không phải một độ dày cố định. Cùng Sch 40 nhưng cỡ ống khác nhau thì độ dày khác nhau, vì cấp này được đặt theo khả năng chịu áp của từng cỡ. Bảng dưới chọn ba cỡ để thấy Sch 80 nặng hơn Sch 40 bao nhiêu.
| Cỡ ống | Cấp | Đường kính ngoài theo ASME (mm) | Độ dày (mm) | Khối lượng (kg/m) |
|---|---|---|---|---|
| DN25 | Sch 40 | 33,4 | 3,38 | 2,50 |
| DN25 | Sch 80 | 33,4 | 4,55 | 3,24 |
| DN50 | Sch 40 | 60,3 | 3,91 | 5,44 |
| DN50 | Sch 80 | 60,3 | 5,54 | 7,48 |
| DN100 | Sch 40 | 114,3 | 6,02 | 16,07 |
| DN100 | Sch 80 | 114,3 | 8,56 | 22,32 |
Nguồn: độ dày danh nghĩa theo ASME B36.10M; khối lượng tính theo công thức ống tròn ở mục 6, thép carbon, làm tròn hai chữ số thập phân. Phần này được trình bày đầy đủ hơn ở bài viết về cách tính trọng lượng ống thép.
Ở cả ba cỡ, Sch 80 nặng hơn Sch 40 khoảng một phần ba, và phần chênh đó là thép thêm vào thành ống. Đổi lại, ống chịu áp tốt hơn và ít bị móp khi va đập.
4. Chiều dài tiêu chuẩn của cây ống thép là bao nhiêu?

Chiều dài cây là thông số mang tính thương mại hơn hai thông số kia. Mỗi nhà máy sản xuất ống theo một chiều dài chuẩn của dây chuyền và ghi nó trong barem. Chiều dài này thường là cây nguyên, và một số cỡ lớn có thêm lựa chọn cây dài hơn theo đơn đặt.
- Cây nguyên theo barem: mặc định của nhà phân phối, giá và khối lượng đều tính theo cây.
- Cây dài đặc biệt: dùng khi cần ít mối nối, ví dụ đường ống dài hoặc cột cao; phải xác nhận trước vì không phải kho nào cũng có.
- Cắt theo yêu cầu: nhà cung cấp cắt từ cây nguyên, và phần cắt thường tính theo khối lượng thực.
Chiều dài ảnh hưởng thẳng đến phương án vận chuyển. Cây càng dài càng cần xe dài và lối vào công trình đủ rộng để xoay đầu xe, điều mà người đặt hàng hay quên hỏi. Hãy hỏi nhà cung cấp chiều dài thực tế của lô trước khi chốt xe.
5. Quy cách ống thép tròn theo những tiêu chuẩn nào?
Hai ống cùng D × t × L vẫn khác nhau nếu sản xuất theo hai tiêu chuẩn, vì mỗi tiêu chuẩn có dung sai và yêu cầu thử riêng. Bốn tiêu chuẩn dưới đây là những tên bạn gặp nhiều nhất trên chứng chỉ chất lượng.
| Tiêu chuẩn | Dạng ống | Hay dùng cho |
|---|---|---|
| ASTM A53 | Ống đen và mạ kẽm nhúng nóng, hàn hoặc đúc | Dẫn chất lỏng, khí, kết cấu thông thường |
| ASTM A500 | Ống kết cấu tròn, vuông, chữ nhật | Khung, cột, giàn |
| JIS G3452 | Ống thép carbon cho đường ống thông thường | Dẫn nước, dầu, khí áp thấp |
| JIS G3444 | Ống thép carbon cho kết cấu | Giàn giáo, cột, kết cấu xây dựng |
Nguồn: phạm vi áp dụng ghi trong tiêu chuẩn ASTM và JIS tương ứng.
Ống sản xuất trong nước thường đối chiếu thêm với tiêu chuẩn TCVN tương đương. Khi viết đơn hàng, ghi hẳn tên tiêu chuẩn thay vì chỉ ghi «ống thép đen»; hai chữ này không cho biết dung sai nào được áp dụng. Nếu cần chọn kỹ hơn, mời xem Tiêu chuẩn ống thép ASTM.
6. Làm sao ghi đúng quy cách ống thép khi đặt hàng?
- Chốt công dụng: dẫn nước, dẫn khí nén, làm khung hay làm cột. Công dụng quyết định tiêu chuẩn và độ dày.
- Đổi tên gọi sang đường kính ngoài: tra bảng ở mục 2, ghi cả DN lẫn số đo thực.
- Chọn độ dày theo mm cho ống dân dụng, hoặc theo Sch cho ống công nghiệp.
- Ghi tiêu chuẩn và bề mặt: ASTM A53 đen, mạ kẽm nhúng nóng, hay tiêu chuẩn khác.
- Ghi chiều dài cây và số cây, kèm yêu cầu cắt nếu có.
- Tính khối lượng bằng bảng tra trọng lượng ống thép theo đường kính và độ dày để đối chiếu với phiếu cân.
Phép tính này dùng công thức (D − t) × t × 0,02466 cho ống thép carbon tròn, và cũng là công thức đã dùng để lập bảng ở mục 3. Số ra là khối lượng danh nghĩa, còn ống thực tế lệch một chút theo dung sai độ dày và lớp mạ.
7. Câu hỏi thường gặp về quy cách ống thép
Ống thép phi 60 có đường kính ngoài bao nhiêu?
Ống phi 60 tương ứng DN50 hay 2 inch. Đường kính ngoài thực xấp xỉ số phi nhưng không trùng hẳn: ống sản xuất trong nước và ống theo bảng ASME B36.10M lệch nhau vài phần mười milimét. Khác biệt đủ nhỏ với việc dân dụng, nhưng cần đo lại khi ghép với phụ kiện nhập khẩu.
Một cây ống thép dài bao nhiêu mét?
Mỗi nhà máy và nhà phân phối ghi chiều dài cây chuẩn trong barem của mình, và một số cỡ có thêm cây dài theo đơn đặt hàng. Nhà cung cấp cũng cắt ngắn theo yêu cầu. Hãy hỏi lại chiều dài thực tế của lô trước khi chốt xe vận chuyển.
Sch 40 nghĩa là gì?
Sch là cấp độ dày thành ống. Sch 40 mỏng hơn Sch 80 ở cùng một cỡ. Độ dày tính bằng mm của một Sch không cố định mà thay đổi theo đường kính, nên khi đặt hàng cần ghi cả cỡ ống lẫn Sch.
Ống đen và ống mạ kẽm có cùng quy cách không?
Hai loại dùng chung hệ đường kính và độ dày; điểm khác là lớp kẽm phủ ngoài của ống mạ kẽm, cộng thêm một ít khối lượng. Bảng giá, barem kg/cây và cách phân loại của ống mạ kẽm có trong bài ống thép mạ kẽm: cấu tạo, phân loại và giá.
Bảng quy cách này có dùng cho thép hộp và ống inox không?
Thép hộp vuông, chữ nhật có hai cạnh a × b và bo góc riêng nên cần bảng riêng, bạn xem thêm ở bài kiến thức tổng quan về thép hộp mạ kẽm. Ống inox cùng cách ghi D × t × L nhưng mác thép và tiêu chuẩn khác, chi tiết có ở bài ống inox: phân loại, tiêu chuẩn và giá.
Đã chốt quy cách, cần tra khối lượng hay hỏi thêm?
Mở tiếp bảng tra trọng lượng ống thép để tính khối lượng từng cỡ. Cần tư vấn chọn quy cách, gọi hoặc nhắn Zalo 0933 710 789.
Cập nhật 14/11/2026 bởi ongthep.net.