Mặt cắt ống thép với tiêu đề DN là gì và ba tên gọi cùng một cỡ ống: DN50, phi 60, 2 inch

DN là gì? Là đường kính danh nghĩa, một con số dùng để gọi tên cỡ ống chứ không phải số đo bằng thước. DN50 không phải ống phi 50: theo chuẩn ASTM/ASME nó là cỡ mà thợ gọi là phi 60 và bảng hàng ghi 2 inch. Bài này chỉ cách đổi DN sang phi và inch, tính đường kính trong, và đặt hàng sao cho không nhầm cỡ.

Tóm tắt nhanh

  • DN là tên cỡ, phi gần với đường kính ngoài làm tròn, inch là tên cỡ theo hệ Bắc Mỹ.
  • Muốn đổi DN sang phi, tra cột đường kính ngoài rồi làm tròn.
  • Đường kính trong tính từ độ dày thành, không đọc được từ DN.
  • Đặt ống phải ghi DN cùng chuẩn và độ dày, không ghi mỗi DN.

1. DN là gì và vì sao DN50 không phải ống phi 50?

DN viết tắt từ tiếng Pháp Diamètre Nominal, tiếng Anh là Nominal Diameter. Con số đi sau chữ DN (DN15, DN50, DN100) là tên cỡ chung cho ống, van, mặt bích và phụ kiện, theo cách tiêu chuẩn ISO 6708 định nghĩa. Nhờ tên cỡ chung này, một mặt bích DN50 lắp được vào ống DN50 dù hai món do hai nhà máy khác nhau làm ra.

Với ống thép theo ASTM/ASME, mỗi cỡ DN gắn với một đường kính ngoài cố định. Phần thay đổi là độ dày thành, gọi là Schedule (SCH), nên đường kính trong chạy theo độ dày. Vì vậy DN không bằng đường kính ngoài, cũng không bằng đường kính trong của ống. Nó chỉ là cái tên.

DN là tên cỡ, đường kính ngoài mới là số đo. Đặt hàng bằng tên cỡ, kiểm hàng bằng số đo.

Nhiều tài liệu tiếng Việt viết DN là «đường kính trong danh nghĩa». Cách gọi này dễ làm người đọc tin rằng lòng ống DN50 rộng đúng 50 theo đơn vị milimét. Thực tế lòng ống của DN50 lệch khỏi con số đó và đổi theo Schedule, như ví dụ ở mục 3.

Sơ đồ mặt cắt ống thép chỉ đường kính ngoài, độ dày thành và đường kính trong, kèm công thức tính đường kính trong
Ba số đo của một đoạn ống; DN chỉ là tên cỡ, không phải số đo trên hình.

2. Bảng đổi DN sang inch và phi cho ống thép

Bảng dưới là các cỡ ống thép hay gặp nhất, từ DN15 đến DN200, theo bảng kích thước tiêu chuẩn ASME/ASTM. Đọc theo hàng ngang: tìm DN hoặc inch ở hai cột đầu, số phi làm tròn ở cột thứ ba, rồi đường kính ngoài, độ dày thành SCH40 và khối lượng một mét ống ở ba cột sau. Khối lượng là số lý thuyết tính theo công thức (D − t) × t × 0,02466, với D là đường kính ngoài, t là độ dày.

DN Inch (NPS) Phi làm tròn Đường kính ngoài (mm) Độ dày SCH40 (mm) Khối lượng (kg/m)
DN15 ½” Phi 21 21,3 2,77 1,27
DN20 ¾” Phi 27 26,7 2,87 1,69
DN25 1″ Phi 33 33,4 3,38 2,50
DN32 1¼” Phi 42 42,2 3,56 3,39
DN40 1½” Phi 48 48,3 3,68 4,05
DN50 2″ Phi 60 60,3 3,91 5,44
DN65 2½” Phi 73 73,0 5,16 8,63
DN80 3″ Phi 89 88,9 5,49 11,29
DN100 4″ Phi 114 114,3 6,02 16,07
DN125 5″ Phi 141 141,3 6,55 21,77
DN150 6″ Phi 168 168,3 7,11 28,26
DN200 8″ Phi 219 219,1 8,18 42,55

Nguồn: bảng kích thước ống thép theo tiêu chuẩn ASME/ASTM do nhà phân phối công bố, đọc ngày 20/11/2026; khối lượng tính theo công thức nêu trên.

Ngoài chợ vật tư, cách gọi không luôn trùng cột cuối. Nhiều nơi gọi DN25 là phi 34, DN65 là phi 76 và DN80 là phi 90, vì họ gọi theo bảng kích thước kiểu châu Âu hoặc theo thói quen làm tròn của nhà máy. Cùng một cỡ, hai cách gọi. Khi hai bên báo hai số phi khác nhau cho cùng một DN, hãy hỏi lại bằng đường kính ngoài tính theo mm.

Cùng DN, khác chuẩnDN65 là phi 73 theo bảng ASME nhưng là phi 76 theo bảng châu Âu. Chênh lệch nhìn nhỏ vậy vẫn đủ làm ren hay mối hàn không khớp nếu trộn hai nguồn hàng.

3. Cách đổi DN sang phi và tính đường kính trong, từng bước

Muốn đổi DN sang phi cho ống thép, làm theo bốn bước sau. Thứ tự này cũng là cách trả lời nhanh cho câu «DN50 bằng phi bao nhiêu?» khi khách hỏi qua điện thoại.

  1. Xác định chuẩn của ống: ASTM/ASME hay chuẩn châu Âu, hỏi ngay trên báo giá hoặc chứng chỉ.
  2. Tra đường kính ngoài ở bảng của chuẩn đó, theo DN hoặc theo inch.
  3. Làm tròn đường kính ngoài thành số phi người bán hay gọi.
  4. Lấy độ dày thành theo Schedule rồi tính đường kính trong bằng công thức: đường kính trong = đường kính ngoài − 2 × độ dày.
Ví dụ tính: ống DN50Đơn vị trong ví dụ là milimét. Ống DN50 có đường kính ngoài 60,3 ở bảng mục 2; độ dày thành là 3,91 với SCH40 và 5,54 với SCH80. Hai lần độ dày: 2 × 3,91 = 7,82 cho SCH40, 2 × 5,54 = 11,08 cho SCH80. Lấy đường kính ngoài trừ đi hai số đó: 60,3 − 7,82 = 52,48 và 60,3 − 11,08 = 49,22. Cùng là DN50, nhưng SCH80 làm lòng ống hẹp lại 3,26 so với SCH40.

Hai kết quả trên cho thấy vì sao bảng DN không đủ để chọn ống chở nước hay khí. Lưu lượng đi qua phụ thuộc lòng ống thật, còn lòng ống thật phụ thuộc Schedule. Nếu cần tra khối lượng theo độ dày, bạn xem tiếp bảng tra trọng lượng ống thép theo đường kính và độ dày.

So sánh mặt cắt ống DN50 SCH40 và SCH80 cùng đường kính ngoài 60,3, đường kính trong 52,48 và 49,22 milimét
Cùng cỡ DN50, SCH80 làm lòng ống hẹp hơn SCH40 (đơn vị milimét).

4. Inch là gì và vì sao nhân số inch với 25,4 không ra đường kính ống?

Inch là đơn vị chiều dài của hệ Bắc Mỹ, muốn ra milimét thì nhân số inch với 25,4. Khi ống ghi theo inch, cỡ đó gọi là NPS (Nominal Pipe Size), cũng là một tên cỡ danh nghĩa như DN nhưng đọc bằng inch. DN và NPS là hai cách gọi của cùng một cỡ ống, ví dụ DN50 tương ứng NPS 2 inch.

Chỗ dễ sai là nhân thẳng như vậy cho ống nhỏ. Với NPS từ ⅛ đến 12 inch, kết quả không phải đường kính ngoài: nhân ½ với 25,4 ra 12,7, trong khi ống ½ inch (DN15) có đường kính ngoài ở bảng mục 2 lớn hơn nhiều.

  • NPS 14 trở lên: phép nhân khớp. Ví dụ 14 × 25,4 = 355,6 là đường kính ngoài của ống DN350, còn 16 × 25,4 = 406,4 là của DN400.
  • NPS 12 trở xuống: không có phép nhân nào đúng, phải tra bảng của chuẩn.
So sánh phép nhân inch với 25,4: ½ inch ra 12,7 lệch đường kính ngoài DN15 là 21,3, 14 inch ra 355,6 khớp ống DN350
Chỉ từ NPS 14 trở lên phép nhân inch với 25,4 mới ra đường kính ngoài.

Đổi ngược từ inch sang DN thì làm tròn theo quy ước: DN gần bằng NPS nhân 25, như 2 inch ra DN50. Quy ước này chỉ để nhớ nhanh. Giá trị chính xác vẫn lấy từ bảng ở mục 2.

5. Năm nhầm lẫn hay gặp khi chọn ống và phụ kiện theo DN

  • Coi DN là phi: đặt ống DN50 nhưng người nhận hiểu là phi 50 nên đưa cỡ nhỏ hơn.
  • Bỏ qua độ dày: hai ống cùng DN nhưng khác Schedule có lòng ống khác nhau và chịu áp khác nhau.
  • Trộn chuẩn: ống theo ASME ghép với phụ kiện theo chuẩn châu Âu ở các cỡ như DN65.
  • Nhầm DN với inch: DN gọi bằng mm, NPS gọi bằng inch, hai thứ có quan hệ nhưng không thay trực tiếp cho nhau.
  • Quên áp suất khi mua van, mặt bích: ngoài DN còn có PN, áp suất danh nghĩa tính bằng bar, ví dụ PN16.
Trước khi đặt cả lôVới ống nhựa và ống đồng, đường kính ngoài của một cỡ DN có thể khác ống thép. Đừng suy bảng của ống thép sang vật liệu khác, hãy lấy catalogue của chính nhà sản xuất.

Phụ kiện ren cũng đọc theo cỡ danh nghĩa. Muốn thấy cách cỡ ống đi vào khớp nối, mời bạn đọc coupling là gì để biết cách chọn măng sông đúng cỡ ống.

6. Khi đặt hàng, nên ghi gì để người bán báo đúng ống?

Một dòng đặt hàng đủ ý chặn được hầu hết sai sót về cỡ. Dòng ấy nên có các mục sau, theo thứ tự từ cỡ đến điều kiện giao:

  • Cỡ: DN kèm số phi hoặc đường kính ngoài theo milimét, ví dụ DN50 (phi 60).
  • Chuẩn: ASTM A53, A106 hay chuẩn khác mà hồ sơ dự án yêu cầu.
  • Độ dày: ghi Schedule (SCH40, SCH80) hoặc độ dày theo mm.
  • Bề mặt: ống đen hay mạ kẽm.
  • Số lượng và nơi giao: để người bán báo thời gian và chi phí vận chuyển.

Người đọc muốn so cả đường kính, độ dày lẫn chiều dài tiêu chuẩn của ống tròn có thể mở quy cách ống thép tròn. Còn khi cần quy ra khối lượng để tính tải hay vận chuyển, bài cách tính trọng lượng ống thép có công thức kèm ví dụ.

7. Câu hỏi thường gặp

DN50 bằng phi bao nhiêu?

DN50 là phi 60 theo chuẩn ASME/ASTM (đường kính ngoài ở bảng mục 2), bảng hàng ghi 2 inch. Đừng đặt phi 50: cỡ đó nhỏ hơn và không ghép được với phụ kiện DN50.

DN có phải là đường kính trong của ống không?

Không. DN chỉ là tên cỡ. Đường kính trong thực tế bằng đường kính ngoài trừ hai lần độ dày thành, nên một cỡ DN có nhiều giá trị đường kính trong tuỳ Schedule.

Ống ½ inch là phi bao nhiêu?

Ống ½ inch là DN15, gọi là phi 21 (đường kính ngoài ở bảng mục 2). Con số 12,7 có được từ phép nhân ½ với 25,4 không phải số đo của ống.

DN và PN khác nhau thế nào?

DN là kích thước danh nghĩa, PN là áp suất danh nghĩa tính bằng bar. Van hoặc mặt bích ghi DN50 PN16 nghĩa là lắp vừa ống DN50 và có cấp áp suất 16 bar ở nhiệt độ tham chiếu 20 độ C. Với ống chỉ chọn theo DN, áp suất do độ dày Schedule quyết định.

Ống nhựa có dùng DN không?

Có, ống PVC, HDPE và PPR cũng ghi DN. Nhưng đường kính ngoài của ống nhựa cùng DN có thể khác ống thép, nên cần đối chiếu catalogue của nhà sản xuất trước khi ghép với phụ kiện thép.

Đang có bản vẽ hoặc danh mục vật tư mà chưa chắc cỡ ống? Gửi cho chúng tôi để đối chiếu giúp: gọi 0933710789 hoặc nhắn Zalo.

Đọc tiếp: quy cách ống thép tròn và bảng tra trọng lượng ống thép trên ongthep.net.

Cập nhật 20/11/2026 bởi ongthep.net.

Gọi ngay